Koning Willem-Alexander heeft de politiek dinsdag tijdens de troonrede opgeroepen om meer samen te werken en de toenemende polarisatie tegen te gaan. Volgens de koning moet de politiek zich niet laten leiden door de ophef van de dag, maar vooral kijken naar de problemen die op langere termijn om een oplossing vragen.
Beeld: - / Tekst: Nieuwsredactie
"Democratie moet mensen verenigen, niet uit elkaar spelen", zei Willem-Alexander in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag. Hij benadrukte dat de parlementaire democratie van en voor iedereen is en voortdurend bescherming en onderhoud nodig heeft.
De oproep tot samenwerking is opvallend, omdat het kabinet van premier Rob Jetten geen meerderheid heeft in de Tweede Kamer. Voor het uitvoeren van de plannen is het kabinet daarom afhankelijk van steun van oppositiepartijen.
De koning stond uitgebreid stil bij problemen die volgens hem al langere tijd om een oplossing vragen. Daarbij noemde hij onder meer de woningnood, stikstof, migratie, veiligheid, klimaat en de toekomst van het sociale stelsel.
Tegelijkertijd waarschuwde hij dat niet alle problemen tegelijkertijd kunnen worden aangepakt. "De eerlijke boodschap is: niet alles kan tegelijk", aldus Willem-Alexander. Het kabinet moet volgens hem rekening houden met de financiële grenzen en voorkomen dat toekomstige generaties met een te hoge staatsschuld worden opgezadeld.
Vooral de stikstofproblematiek kreeg aandacht in de troonrede. Verder uitstel of afstel van de aanpak is volgens de koning onverantwoord. Het kabinet wil hierover in gesprek blijven met boeren en provincies.
Ook voor boeren die hun bedrijf moeten aanpassen, is volgens de koning financiële ondersteuning beschikbaar. "Boeren verdienen duidelijkheid en perspectief", zei hij.
Over migratie zei Willem-Alexander dat Nederland ruimte moet blijven bieden aan mensen die vluchten voor oorlog en onderdrukking. Tegelijkertijd moet de instroom volgens het kabinet omlaag. Strengere controles aan de Europese buitengrenzen en afspraken met landen buiten de Europese Unie moeten daarbij helpen.
Ook de woningnood kwam aan bod. Het kabinet wil volgens de koning pragmatischer gaan bouwen, onder meer op plekken waar al infrastructuur aanwezig is en door meer gebruik te maken van prefabwoningen.
De plannen uit de troonrede moeten nog door het parlement worden goedgekeurd. Dat wordt een flinke uitdaging voor het minderheidskabinet. De oppositie is nodig om voldoende steun te krijgen in zowel de Tweede als de Eerste Kamer.
Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen, die woensdag en donderdag plaatsvinden, zal duidelijker worden welke eisen oppositiepartijen stellen in ruil voor hun steun.
De koning sloot zijn toespraak opnieuw af met een oproep tot samenwerking. Democratie betekent volgens hem ook dat mensen soms moeten kunnen buigen voor de mening van een ander. Juist die bereidheid om elkaar iets te gunnen, kan volgens Willem-Alexander helpen om de grote problemen van Nederland op te lossen.